[Phóng viên Kang Hye-kyung, Dailypharm] “Miễn dịch” là từ thường được liên tưởng đến khi nhắc tới các bệnh như COVID-19, cảm lạnh, cúm và dị ứng khi giao mùa.
Thị trường cũng đang tràn ngập các thực phẩm bảo vệ sức khỏe nhấn mạnh công dụng miễn dịch, chẳng hạn như vitamin hỗ trợ miễn dịch và men vi sinh hỗ trợ miễn dịch. Tuy nhiên, nếu tự ý sử dụng khi chưa hiểu rõ tình trạng của bản thân, việc dùng liều cao hơn mức cần thiết có thể gây hại nhiều hơn lợi.
Gần đây, sự quan tâm đến y học chức năng ngày càng tăng. Thay vì tiếp cận theo hướng lấy bệnh làm trung tâm, lĩnh vực này hướng tới khôi phục chức năng bình thường thông qua chẩn đoán và đánh giá riêng cho từng người. Nguyên nhân là do mức độ thấu hiểu và nhu cầu đối với phương pháp lấy bệnh nhân làm trung tâm ngày càng lớn; phương pháp này đánh giá tổng hợp các yếu tố di truyền, môi trường và lối sống để tìm nguyên nhân gốc rễ của bệnh và xây dựng kế hoạch chăm sóc cá nhân hóa.
Tiến sĩ y khoa Kim Dong-hwan, Chủ tịch Hội Y học Dinh dưỡng Hàn Quốc, hiện làm việc tại Trung tâm Chống lão hóa HM Cellex Longévité thuộc Thẩm mỹ Hyundai, cũng nhấn mạnh việc chăm sóc dự phòng trước khi bệnh hình thành. Theo ông, cùng là cảm lạnh nhưng bệnh chỉ dừng ở mức nhẹ hay tiến triển nặng thành viêm phổi có thể phụ thuộc vào tình trạng miễn dịch của mỗi người.
—Trong y học chức năng, tình trạng miễn dịch được đánh giá như thế nào?
Các xét nghiệm được thực hiện đối với nhiều chỉ dấu nghiên cứu liên quan đến miễn dịch, bao gồm hệ vi sinh đường ruột, hormone căng thẳng, bạch cầu, khoáng chất và mức độ mệt mỏi. Cốt lõi của y học chức năng là bổ sung các dưỡng chất còn thiếu để mỗi người có thể ăn ngon, ngủ ngon và sống khỏe. Nói cách khác, đó là tăng cường và hỗ trợ các “tế bào miễn dịch bẩm sinh”—lực lượng đầu tiên chiến đấu ở tuyến đầu khi virus từ bên ngoài hoặc các tế bào đột biến như tế bào ung thư xâm nhập—để chúng thực hiện tốt vai trò của mình.
—Hiện có rất nhiều sản phẩm được cho là tốt cho miễn dịch, ông đánh giá thế nào?
Dù vô số thực phẩm bảo vệ sức khỏe và sản phẩm bổ sung hỗ trợ miễn dịch đang xuất hiện trên thị trường, chìa khóa để đánh thức miễn dịch bẩm sinh của cơ thể một cách an toàn và đáng tin cậy lại bất ngờ nằm trong một món ăn lên men truyền thống. Đó là kali poly-γ-glutamate (PGA-K), một thành phần chức năng được phân lập, nuôi cấy và tinh chế từ chất nhầy dính dạng sợi kéo dài khi dùng thìa múc cheonggukjang.
PGA-K là một hợp chất axit amin cao phân tử được tạo ra trong quá trình vi khuẩn cheonggukjang truyền thống (Bacillus subtilis) lên men protein đậu nành, sau đó được phân lập và tinh chế bằng công nghệ chuyên biệt. Chất này có hiệu quả vượt trội trong việc kích thích và đánh thức tế bào tiêu diệt tự nhiên (Natural Killer Cell, tế bào NK).
Đây cũng là nguyên liệu chức năng được Cơ quan An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc công nhận riêng về tính an toàn và công dụng “có thể giúp tăng cường chức năng miễn dịch”. Dù bổ sung nhiều dưỡng chất có lợi đến đâu, nếu hoạt tính của tế bào NK suy giảm thì toàn bộ hệ miễn dịch gần như không thể phát huy tác dụng; vì vậy, đây là một thành phần rất đáng quan tâm.
—Đã có bằng chứng, chẳng hạn như nghiên cứu lâm sàng, hay chưa?
Tác dụng tăng cường miễn dịch của PGA-K đã vượt ra ngoài phạm vi của kinh nghiệm dân gian và được kiểm chứng khoa học qua các tạp chí học thuật quốc tế cùng thử nghiệm lâm sàng. Theo thử nghiệm trên người do nhóm nghiên cứu lâm sàng của Bệnh viện Seoul St. Mary thuộc Đại học Công giáo Hàn Quốc thực hiện, sau khi nam và nữ trưởng thành sử dụng PGA-K đều đặn trong 8 tuần, hoạt tính tế bào NK tăng tới 52,3% so với nhóm đối chứng không sử dụng. Điều này cho thấy hàng rào phòng vệ bên trong cơ thể đã trở nên vững chắc hơn 1,5 lần.
Nghiên cứu cũng xác nhận sự bài tiết các cytokine, bao gồm interferon gamma (IFN-γ)—chất chủ chốt giúp các tế bào miễn dịch trao đổi tín hiệu và điều hòa đáp ứng miễn dịch—được thúc đẩy đáng kể.
Gần đây, các công trình đăng trên tạp chí quốc tế PLOS ONE và những tạp chí khác còn làm sáng tỏ cơ chế điều hòa miễn dịch, theo đó PGA-K gây chết một số tế bào gây dị ứng cụ thể (bạch cầu ái kiềm), qua đó góp phần chống dị ứng và cải thiện viêm da cơ địa.
Có thể nói, điều này đã chứng minh giá trị của PGA-K trong việc tạo nên “sự cân bằng miễn dịch”: làm dịu hệ miễn dịch hoạt động quá mức và nâng đỡ hệ miễn dịch suy yếu. Không chỉ vậy, chất này còn giúp tối ưu hóa môi trường phát triển của lợi khuẩn đường ruột, nơi tập trung hơn 70% tế bào miễn dịch của cơ thể. PGA-K còn có công dụng kép là giữ canxi ở trạng thái hòa tan trong ruột non để không bị kết tủa rồi đào thải, từ đó nâng cao tỷ lệ hấp thu canxi của cơ thể. Sức khỏe đường ruột, sức khỏe xương và miễn dịch toàn thân nhờ vậy được liên kết chặt chẽ qua một thành phần duy nhất.
—Giữa thực phẩm thông thường và thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cách nào thuận tiện hơn để sử dụng?
Cheonggukjang và natto về cơ bản là những món ăn truyền thống tốt cho sức khỏe, nhưng không dễ hấp thu PGA-K—thành phần chức năng hỗ trợ miễn dịch—khi dùng dưới dạng thực phẩm thông thường.
Nguyên nhân là dù ăn natto hoặc cheonggukjang như thực phẩm thông thường, vẫn khó có thể coi đó là đã hấp thu PGA-K, một hợp chất chức năng được tạo ra qua các quy trình riêng như nuôi cấy và tinh chế. Hơn nữa, khi cheonggukjang chế biến theo phương pháp truyền thống được đun nóng trong các món như canh hầm, một phần lợi khuẩn và hoạt chất nhạy cảm với nhiệt có thể bị mất đi; đồng thời còn có nguy cơ dẫn đến hấp thu quá nhiều natri.
Vì vậy, để nhận được đầy đủ tác dụng tăng cường và duy trì miễn dịch, sử dụng chiết xuất PGA-K dưới dạng thực phẩm bảo vệ sức khỏe—với hoạt chất được phân lập và tinh chế an toàn từ cheonggukjang ở nồng độ cao—có thể là lựa chọn khôn ngoan và hiệu quả hơn nhiều so với ăn natto hoặc cheonggukjang như thực phẩm thông thường.